Προσαρμογόνα εξηγημένα: Τι κρύβεται πίσω από τη λέξη της μόδας;

Τα προσαρμογόνα διαφέρουν από κάθε άλλο συμπλήρωμα διατροφής σε ένα βασικό σημείο: ενώ άλλες ουσίες ωθούν τα επίπεδα στο σώμα προς τη μεγιστοποίηση, τα προσαρμογόνα τα φέρνουν απαλά πίσω στο σημείο εκκίνησης. Είναι φυσικές ουσίες, συνήθως βότανα ή μανιτάρια, που βοηθούν το σώμα σου να προσαρμοστεί στο σωματικό, συναισθηματικό και περιβαλλοντικό στρες, υποστηρίζοντας την ομοιόσταση και ρυθμίζοντας την αντίδραση του σώματος στους στρεσογόνους παράγοντες. 

Αποδομώντας τη λέξη-μόδα

Η ευεξία είναι ένας τομέας όπου οι λέξεις-μόδες εφευρίσκονται, εξαπλώνονται και μετά αποσύρονται πιο γρήγορα απ’ όσο προλαβαίνει να τις παρακολουθήσει ο περισσότερος κόσμος. Τον τελευταίο καιρό ο όρος »προσαρμογόνο« έχει γεμίσει τα φυλλάδια ενθουσιωδών διαφημιστών που θέλουν να πείσουν τους αγοραστές με μια γλώσσα τόσο ομαλή και δελεαστική, ώστε να μην καταλαβαίνουν καν ότι τους κατευθύνει λίγο. Η λέξη κολλά συχνά σε συστατικά για τα οποία δεν έχεις ακούσει ποτέ, και υποτίθεται ότι σε πείθει για τη μακρόχρονη παρουσία τους σε μία ή άλλη αυτοχθονική κουλτούρα. 

Καθώς όλο και περισσότερα φυτά και μανιτάρια ανακηρύσσονται σε προσαρμογόνα βότανα, ήρθε η ώρα να ψάξουμε λίγο το θέμα και να ξεχωρίσουμε το φουσκωμένο hype από την επιστήμη. Γι’ αυτό, χωρίς καθυστέρηση, ας μπούμε κατευθείαν στο τι ανήκει γενικά στα προσαρμογόνα, ποια είναι τα οφέλη των προσαρμογόνων, ποια προσαρμογόνα είναι για το στρες και ποια για την ενέργεια και γιατί συνολικά τραβούν τόσο πολύ την προσοχή τελευταία.  

Θα αγγίξουμε τον άξονα HPA, που αποτελείται από τους βασικούς οργανικούς στόχους των προσαρμογόνων. Μετά θα μιλήσουμε για τις επιδράσεις του χρόνιου στρες και θα κλείσουμε με μια λίστα από ορισμένα προσαρμογόνα για τα οποία πραγματικά πιστεύουμε ότι ανταποκρίνονται περισσότερο σε όσα υπόσχονται. 

Από πού προέρχεται ο όρος »προσαρμογόνο« 

Αν και το ενδιαφέρον για τα προσαρμογόνα έχει αυξηθεί πολύ τελευταία, ο ίδιος ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και σχεδόν έναν αιώνα. Στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια στη Ρωσία, ο Σοβιετικός φαρμακολόγος και τοξικολόγος Νικολάι Λαζάρεφ ανέπτυσσε διεγερτικά και πειραματιζόταν με τρόπους να αυξήσει την απόδοση και την παραγωγή στο σώμα μέσω ουσιών που λαμβάνονται από το στόμα. 

Διαπίστωσε ότι ορισμένες ουσίες δρούσαν σχεδόν αντίθετα από τα διεγερτικά: αντί να σπρώχνουν το σώμα στα άκρα, το βοηθούσαν να επιστρέψει στην ισορροπία. 

Το 1947, ο Λαζάρεφ επινόησε τον όρο »προσαρμογόνο« ως έναν ευρύ όρο για όλες τις ουσίες που βοηθούν τους οργανισμούς να εγκλιματιστούν ή να »προσαρμοστούν« σε βιολογικούς στρεσογόνους παράγοντες. 

Αυτός ο ευρύς ορισμός είναι ένας από τους λόγους που ο όρος ακόμη και σήμερα δεν αναγνωρίζεται επίσημα με αυστηρά ιατρική έννοια, ούτε στην ΕΕ ούτε στις ΗΠΑ. 

Τι είναι τελικά τα προσαρμογόνα; 

Τα προσαρμογόνα είναι ρίζες, φυτά, μανιτάρια και άλλες φυσικές ουσίες που βελτιώνουν την αντίδραση του σώματός σου στους στρεσογόνους παράγοντες. Παραδοσιακά, οι ουσίες που θεωρούνται προσαρμογόνα έχουν τα εξής χαρακτηριστικά. Πρέπει να: 

• Είναι φυσικές, συνήθως φυτό, μανιτάρι ή μέρος τους 

• Είναι μη τοξικές σε συνήθεις δόσεις και με μακροχρόνια χρήση, πράγμα που σημαίνει ότι δεν προκαλούν συσσώρευση τοξινών στα νεφρά, στο ήπαρ κ.λπ. 

• Υποστηρίζουν την ομοιόσταση του σώματος, δηλαδή εκείνη τη βασική ισορροπημένη κατάσταση, πράγμα που σημαίνει ότι βοηθούν να αποκατασταθούν τα αρχικά επίπεδα, ανεξάρτητα από το αν τα τρέχοντα επίπεδα είναι πολύ υψηλά ή πολύ χαμηλά 

• Υποστηρίζουν το συνολικό σύστημα διαχείρισης και αντιμετώπισης του στρες του σώματος, ανεξάρτητα από τη μορφή του στρες – σωματική, συναισθηματική ή περιβαλλοντική 

Πώς λειτουργούν τα προσαρμογόνα στο σώμα 

Ένα από τα πράγματα που περιπλέκουν και θολώνουν αυτόν τον τομέα είναι ότι πολλές ουσίες που συχνά θεωρούνται πρωτογενή προσαρμογόνα έχουν και άλλες επιδράσεις, γι’ αυτό είναι καλό να τις καταναλώνεις ακόμη κι αν ο στόχος σου δεν είναι η ρύθμιση της αντίδρασης στο στρες. Ένα παράδειγμα είναι η moringa, ένα φυτό τόσο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά, που θα θέλαμε να το τρώμε ανεξάρτητα από το σε ποια κατάσταση στρες βρισκόμαστε.  

Με λίγα λόγια: τα προσαρμογόνα είναι ασφαλείς, φυσικές ουσίες που φέρνουν το σώμα ξανά σε ισορροπία, όταν το στρες το βγάζει εκτός πορείας. Αυτό διαφέρει ξεκάθαρα, για παράδειγμα, από φυσικά διεγερτικά όπως η καφεΐνη, των οποίων ο μηχανισμός δράσης είναι ακριβώς ο αντίθετος – σπρώχνουν ορισμένες τιμές των σωματικών διεργασιών μακριά από το σημείο εκκίνησης και έτσι προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ενέργεια εις βάρος κάποιου άλλου πράγματος.  

Στην περίπτωση της καφεΐνης, για παράδειγμα, η αντιληπτή αύξηση της ενέργειας προκύπτει επειδή μπλοκάρει την αδενοσίνη, τον βασικό νευροδιαβιβαστή στο σώμα, που συνδέεται με τη νύστα. Οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν ότι η καφεΐνη τους δίνει ενέργεια, ενώ στην πραγματικότητα εμποδίζει επιθετικά το σώμα να νιώσει κουρασμένο. Δεν δημιουργεί νέα ενέργεια στο σώμα, γι’ αυτό και συχνά περιγράφεται ως «δανεική» ενέργεια, κάτι που εξηγεί τη γνωστή απογευματινή πτώση, όταν υποχωρεί η επίδραση του πρωινού φλιτζανιού.  

Παραδόξως, η υπερβολή με την καφεΐνη είναι γνωστή αιτία για παρατεταμένη αυξημένη έκθεση στην κορτιζόλη (περισσότερα γι’ αυτό λίγο παρακάτω), πράγμα που σημαίνει ότι ίσως χρειαστείς ένα προσαρμογόνο για να εξουδετερώσεις το τεχνητό στρες που προκαλεί στο σώμα σου η υπερβολική κατανάλωση καφέ. 

Οι άνθρωποι έχουμε πραγματική αδυναμία στη δημιουργία φαύλων κύκλων: γεμίζουμε καφέ για να ξεπεράσουμε την κούραση που προκαλούν οι εξωτερικοί στρεσογόνοι παράγοντες, μέχρι που η ίδια η καφεΐνη γίνεται μέρος του μηχανισμού που μας κρατά διαρκώς κουρασμένους.  

Εδώ έρχονται τα προσαρμογόνα, που βοηθούν στη ρύθμιση και ηρεμία του αμυντικού μηχανισμού του σώματος απέναντι στο στρες, ειδικά των οργάνων στον άξονα HPA. 

Ο άξονας hpa  

Ο άξονας HPA, που είναι κεντρικός σε κάθε συζήτηση για τα προσαρμογόνα, αποτελείται από τρία ορμονικά κέντρα στο σώμα:  

• υποθάλαμος  

• υπόφυση 

• και φλοιός των επινεφριδίων 

 Είναι δύσκολο να γίνει μια πραγματικά διεξοδική ανάλυση του άξονα HPA χωρίς να μπεις σε τεχνικά περίπλοκη γλώσσα – κάτι που ειρωνικά μπορεί να ανεβάσει ακόμα περισσότερο τα επίπεδα της κορτιζόλης σου. Με λίγα λόγια και από την αρχή: ο άξονας HPA είναι ένα σύνολο αδένων που είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή ορμονών οι οποίες ρυθμίζουν την αντίδραση του σώματος στο στρες.  

»Άξονας« είναι ένας όρος που περιγράφει βιολογικά συστήματα με αμφίδρομη ανατροφοδότηση – αυτό σημαίνει ότι ό,τι συμβαίνει στο ένα άκρο επηρεάζει το άλλο και το αντίστροφο. Ένα άλλο συχνά αναφερόμενο »αξονικό« σύστημα στον χώρο της ευεξίας είναι για παράδειγμα ο άξονας εντέρου–εγκεφάλου (GBA), που χαρακτηρίζεται από σύνθετες αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στο πεπτικό σύστημα και τη διάθεση, όπου το στρες επηρεάζει την πέψη και μπορεί ακόμη και να συμβάλει σε καταστάσεις όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS). 

Όταν οι στρεσογόνοι παράγοντες είναι λίγοι και σπάνιοι, ο άξονας HPA λειτουργεί σχεδόν θαυματουργά – μερικές φορές ενεργοποιεί ισχυρές αντιδράσεις «μάχης ή φυγής», που επιτρέπουν στους ανθρώπους να κάνουν εξαιρετικά κατορθώματα σε επείγουσες καταστάσεις. 

Αντίδραση στο στρες 

Όταν το σώμα αντιληφθεί στρεσογόνους παράγοντες, πρώτο αντιδρά ο υποθάλαμος, ο φρουρός μας. Ο υποθάλαμος δεν σταματά ποτέ να συλλέγει πληροφορίες – δέχεται σήματα από το νευρικό σύστημα, από ορμόνες που κυκλοφορούν στο αίμα και από εσωτερικούς ρυθμούς, όπως οι κύκλοι ύπνου και τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μετά το φαγητό. Η ψυχική πίεση, η σωματική καταπόνηση, η έλλειψη αποκατάστασης ή ακόμη και η χαμηλή ενεργειακή διαθεσιμότητα μπορούν όλα να καταγραφούν ως «απαίτηση». 

Με βάση τα σήματα που λαμβάνει, ο υποθάλαμος κρίνει αν η κατάσταση απαιτεί κάτι περισσότερο από μια γρήγορη νευρική αντίδραση και, αν ναι, εκκρίνει την ορμόνη σήματος CRH (ορμόνη απελευθέρωσης κορτικοτροπίνης), με την οποία αναγνωρίζει έναν συγκεκριμένο στρεσογόνο παράγοντα ως άξιο κλιμάκωσης και στέλνει μήνυμα προς τα κάτω στο σύστημα να προετοιμάσει το σώμα για πρόσθετη κινητοποίηση πόρων. 

Η υπόφυση είναι ο πρώτος επόμενος αποδέκτης αυτού του σήματος, το οποίο ερμηνεύει ως προς την έντασή του και αξιολογεί τι κάνει ήδη το σώμα σε ορμονικό επίπεδο. Αν κρίνει ότι το σώμα έχει αρκετή ικανότητα για αντίδραση και ότι ο χρόνος και οι συνθήκες είναι κατάλληλοι, εκκρίνει ACTH (αδρενοκορτικοτρόπο ορμόνη), η οποία διεγείρει τον φλοιό των επινεφριδίων να παράγει κορτιζόλη. Όταν όλα εξελίσσονται όπως πρέπει, αυτή η κορτιζόλη επιστρέφει με τον καιρό στον υποθάλαμο, ο οποίος ανιχνεύει την παρουσία της και υποθέτει ότι το σώμα έχει την τρέχουσα κατάσταση υπό έλεγχο, οπότε σταματά την παραγωγή CRH. 

Τι κάνει στην πραγματικότητα η κορτιζόλη 

Αυξήσεις της κορτιζόλης   

Με μια πρώτη ματιά, οι αυξήσεις της κορτιζόλης ακούγονται θεϊκές. Οι επιδράσεις τους στοχεύουν σε τεράστιο αριθμό συστημάτων, όλα προσανατολισμένα στο να σου δώσουν περισσότερους διαθέσιμους πόρους όταν τους χρειάζεσαι.  Πρώτα έρχεται μια έκρηξη ενέργειας, καθώς η κορτιζόλη διεγείρει το ήπαρ να παράγει γλυκόζη, για να θρέψει τον εγκέφαλο και τους μύες σου. Παράλληλα μειώνει την αποτελεσματικότητα της ινσουλίνης και έτσι φροντίζει η γλυκόζη να παραμένει ελεύθερη στο σύστημά σου για χρήση και μετατροπή σε ενέργεια. Επιπλέον, η κορτιζόλη λειτουργεί σε συνδυασμό με την αδρεναλίνη για να αυξήσει την αρτηριακή πίεση και τους παλμούς της καρδιάς και να εξασφαλίσει επιπλέον οξυγόνο τόσο στον εγκέφαλο όσο και στους μύες. 

Αν το διαβάζεις μετά από μια κουραστική εργάσιμη μέρα, η ιδέα της επιπλέον διαθέσιμης ενέργειας και της αυξημένης παροχής οξυγόνου ακούγεται πράγματι αρκετά θεϊκή. Όλα έχουν το τίμημά τους: οι βραχυπρόθεσμες αυξήσεις της κορτιζόλης μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμες για την αντίδραση στις τρέχουσες συνθήκες, αλλά τα μακροχρόνια αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης οδηγούν σε μια σειρά από προβλήματα.  

Παρατεταμένη έκθεση στην κορτιζόλη 

Η κορτιζόλη δεν φροντίζει μόνο να είσαι έτοιμος_η για αντίδραση μάχης ή φυγής απέναντι σε ξαφνικούς στρεσογόνους παράγοντες· επηρεάζει σχεδόν κάθε όργανο του σώματος και έχει ρόλο σε πολλά άλλα ρυθμιστικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των κιρκάδιων ρυθμών, δηλαδή των σωματικών κύκλων κούρασης και εγρήγορσης. Σε υγιείς ανθρώπους, η κορτιζόλη ανεβαίνει το πρωί και στη συνέχεια η παραγωγή της μειώνεται μέσα στην ημέρα, οδηγώντας σε έναν φυσιολογικό κύκλο ύπνου. Η χρόνια έκθεση στην κορτιζόλη όμως διαταράσσει αυτόν τον κύκλο, κάτι που οδηγεί σε κούραση και μπορεί να δημιουργήσει έναν συνεχή αρνητικό βρόχο ανατροφοδότησης με την καφεΐνη, την οποία χρησιμοποιούμε ολοένα και πιο συχνά υπερβολικά για να πολεμήσουμε τις επιδράσεις της παρατεταμένης παρουσίας της κορτιζόλης στο σώμα.  

Πρόσθετες αρνητικές επιδράσεις περιλαμβάνουν: 

• μεταβολικές διαταραχές, όπως η ινσουλινοαντίσταση και ο διαβήτης τύπου 2 

• επιβάρυνση του καρδιαγγειακού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της υψηλής αρτηριακής πίεσης και των αγγειακών παθήσεων 

• διαταραγμένη ρύθμιση του ύπνου και  

• διαταραχές της διάθεσης, συμπεριλαμβανομένου του PTSD 

• αύξηση του σωματικού βάρους και φλεγμονή 

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι διαταραχές του άξονα HPA βρίσκονται επίσης πίσω από καταστάσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ. Σίγουρα όμως το χρόνιο στρες και συνεπώς η χρόνια υπερβολική έκκριση κορτιζόλης οδηγούν άμεσα σε αύξηση του σωματικού βάρους, καθώς η κορτιζόλη δρα αντίθετα στην ινσουλίνη, κρατά διαρκώς το σάκχαρό σου αυξημένο και διεγείρει τη δημιουργία λιπώδους ιστού στο πρόσωπο και γύρω από τη μέση.  

Το πρόβλημα δεν είναι η κορτιζόλη 

Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι η ίδια η κορτιζόλη, αλλά το σύστημα που απαιτεί τη συνεχή παραγωγή της, ή, με άλλα λόγια, η αντίδραση στο στρες που δεν σβήνει ποτέ πραγματικά. Δεν θα σε υποτιμήσουμε με υπερβολικές συμβουλές για το πώς να διαχειρίζεσαι το στρες της σύγχρονης ζωής, γιατί υποθέτουμε ότι έχεις ήδη δοκιμάσει το συνηθισμένο σύνολο πραγμάτων:  

• να κοιμηθείς νωρίτερα  

• να δεις το φως του ήλιου όσο το δυνατόν νωρίτερα μετά το ξύπνημα  

• να πίνεις αρκετά μέσα στην ημέρα ώστε να μένεις ενυδατωμένος_η 

• να πας για περπάτημα κάθε μέρα 

• να τρως ισορροπημένη διατροφή  

• και να αποφεύγεις τις οθόνες και γενικά το φως μισή ώρα πριν τον ύπνο 

Όσο προσεκτικός_ή και οργανωμένος_η κι αν είσαι, κάποιες καταστάσεις είναι έξω από τον έλεγχό σου. Αλλαγές στη δουλειά μπορεί να είναι αγχωτικές, ίσως κάποιο μέλος της οικογένειας να πάσχει από ασθένεια ή μια απρόσμενη φυσική καταστροφή να προκάλεσε ένα μεγάλο οικονομικό ή λογιστικό πλήγμα που δεν μπορείς να αποφύγεις.  

Εδώ τα προσαρμογόνα μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο: παρότι διαφέρουν στα συγκεκριμένα αποτελέσματά τους, υποστηρίζουν την ικανότητα του σώματος να διαχειρίζεται το στρες, χωρίς να το σπρώχνουν προς καμία συγκεκριμένη κατεύθυνση. 

Δημοφιλή προσαρμογόνα βότανα και μανιτάρια 

Σε αυτό το blog είμαστε πολύ μακριά από το να απαριθμήσουμε και να εξερευνήσουμε όλες τις ουσίες που έχουν ποτέ συμπεριληφθεί στη λίστα των προσαρμογόνων, αλλά θα σου παρουσιάσουμε μερικά από τα πιο δημοφιλή και επίσης αυτά που μας φαίνονται πιο ενδιαφέροντα. 

Προσαρμογόνα φαρμακευτικά φυτά 

1. Ashwagandha (Withania somnifera) 

Ρόλος:  

• Αντίληψη του στρες  

• Ανάκαμψη 

Η Ashwagandha είναι πιθανότατα το πιο γνωστό προσαρμογόνο. Η δράση της φαίνεται στο ότι βοηθά το σώμα να ρυθμίζει τα σήματα του στρες και να βελτιώνει την ανάκαμψη, ειδικά όταν το στρες οδηγεί σε κακό ύπνο, άγχος ή/και συνεχή κόπωση. Αντί να λειτουργεί ως ηρεμιστικό, τα στοιχεία δείχνουν ότι υποστηρίζει μια πιο ήρεμη βασική κατάσταση, ιδιαίτερα σε όσους υποφέρουν από χρόνιο στρες.

2. Rhodiola rosea 

Ρόλος:  

• Ψυχική ανθεκτικότητα  

• Αντοχή υπό πίεση 

Η Rhodiola συχνά περιγράφεται ως «διεγερτική», αλλά τα αποτελέσματά της είναι καλύτερο να γίνονται αντιληπτά ως υποστήριξη της αντοχής σε ψυχικές και σωματικές καταπονήσεις. Είναι εξαιρετική επιλογή όταν χρειάζεσαι διαρκή συγκέντρωση, αντοχή ή απόδοση, ιδιαίτερα όταν η κόπωση εμφανίζεται γρήγορα. Η Rhodiola λειτουργεί καλύτερα σε οξείες στιγμές στρες, μέσα σε ήδη φορτωμένο πρόγραμμα.

3. Panax ginseng 

Ρόλος:  

• Ρύθμιση ενέργειας 

• Αντοχή στο στρες 

Το ginseng έχει ισχυρή φήμη για τον ρόλο του στην ενίσχυση της ζωτικότητας και της αντοχής. Σε αντίθεση με την καφεΐνη, δεν εξαναγκάζει το σώμα να μείνει σε εγρήγορση, αλλά βοηθά ώστε η ενέργεια να είναι διαθέσιμη για χρήση. Συχνά αναφέρεται πιο σταθερό επίπεδο ενέργειας και καλύτερη αντοχή στο στρες, χωρίς τη νευρικότητα που συνήθως συνδέεται με τα διεγερτικά.

4. Ιερός βασιλικός (Tulsi) 

Ρόλος: 

• Συναισθηματική ανθεκτικότητα 

• Ισορροπημένη αντίδραση στο στρες 

Ο ιερός βασιλικός λέγεται ότι ενισχύει τη συναισθηματική και ψυχολογική σου ανθεκτικότητα. Παραδοσιακά χρησιμοποιείται για να προάγει μια ήρεμη διάθεση, ενώ η έρευνα δείχνει ότι μπορεί να βοηθήσει να μετριαστούν οι επιδράσεις των καθημερινών στρεσογόνων παραγόντων. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε στρεσογόνους παράγοντες συναισθηματικής ή κοινωνικής φύσης. 

5. Eleuthero (σιβηρικό ginseng) 

Ρόλος: 

• Αντοχή 

• Μακροχρόνια ανθεκτικότητα 

Το Eleuthero συνήθως κατατάσσεται στα αληθινά ginseng, όμως τα αποτελέσματά του είναι γενικά ηπιότερα και συσσωρεύονται σταδιακά. Η έρευνα εστιάζει σε μακροχρόνιο στρες και κόπωση, όπου ο στόχος είναι κυρίως η διατήρηση της απόδοσης με τον χρόνο και όχι τόσο η γρήγορη, οξεία δράση. Προορίζεται να σε βοηθήσει να περάσεις τις μεγάλες εργάσιμες εβδομάδες. 

6. Moringa (Moringa oleifera) 

Ρόλος: 

• Πυκνότητα θρεπτικών συστατικών 

• Υποστήριξη στο οξειδωτικό στρες 

Η Moringa oleifera μερικές φορές κατατάσσεται στα προσαρμογόνα λόγω του εξαιρετικού διατροφικού προφίλ της και της περιεκτικότητάς της σε αντιοξειδωτικά. Αντί να ρυθμίζει άμεσα την αντίδραση στο στρες, υποστηρίζει τη συνολική ανθεκτικότητα παρέχοντας στο σώμα μικροθρεπτικά συστατικά και φυτικές ενώσεις που βοηθούν στη μείωση του οξειδωτικού στρες. Τα αποτελέσματά της είναι έτσι πιο θεμελιώδη – συμβάλλουν στη συνολική υγεία και στην ανάκαμψη, χωρίς να εστιάζουν σε μια συγκεκριμένη στρεσογόνο οδό. 

Προσαρμογόνα μανιτάρια 

7. Μανιτάρι reishi (Ganoderma lucidum) 

Ρόλος:  

• Ανάκαμψη  

• Ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος  

• Καλύτερος ύπνος  

Τα προσαρμογόνα μανιτάρια είναι τώρα πραγματική τάση, με το reishi να ηγείται ανάμεσά τους. Συχνά λέγεται ότι καταπραΰνει, αλλά αυτό το υποτιμά κάπως. Παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν για να υποστηρίζει την ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος και τις διαδικασίες ανάκαμψης του σώματος, ιδιαίτερα σε περιόδους χρόνιου στρες και κακού ύπνου. Αντί να σε τονώνει, υποστηρίζει την αποκατάσταση μέσω των μηχανισμών του, γι’ αυτό και είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε προϊόντα που προορίζονται για τη βραδινή ώρα ή για την ανάκαμψη.

8. Μανιτάρι cordyceps 

Ρόλος:  

• Σωματικό στρες  

• Αξιοποίηση του οξυγόνου 

Το cordyceps έχει γίνει σταθερή παρουσία σε αθλητικά και άλλα πλαίσια απόδοσης. Αντί να καταπραΰνει, υποστηρίζει τη σωματική προσπάθεια και την ανάκαμψη επηρεάζοντας το πώς το σώμα σου διαχειρίζεται την καταπόνηση. Γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν το στρες προέρχεται από σωματικές απαιτήσεις και όχι από ψυχική επιβάρυνση. 

9. Μανιτάρι λιονταριού (Hericium erinaceus) 

Ρόλος: 

• Υποστήριξη των γνωστικών λειτουργιών 

• Ανθεκτικότητα του νευρικού συστήματος 

Το Hericium erinaceus έχει γίνει ένα από τα πιο συχνά αναφερόμενα λειτουργικά μανιτάρια για την υγεία του εγκεφάλου. Η έρευνα δείχνει ότι μπορεί να υποστηρίζει τη δράση του νευρικού αυξητικού παράγοντα, ενός μηχανισμού που εμπλέκεται στη διατήρηση και την αποκατάσταση των νευρώνων. Παρότι με τον πιο αυστηρό ορισμό δεν ανήκει στα κλασικά προσαρμογόνα, το μανιτάρι λιονταριού συχνά περιλαμβάνεται σε προσαρμογόνες φόρμουλες που προορίζονται για πνευματική απόδοση, συγκέντρωση και μακροπρόθεσμη γνωστική ανθεκτικότητα υπό στρες. 

Λοιπόν ... είναι αποτελεσματικά τα προσαρμογόνα;  

Η έρευνα για τα προσαρμογόνα βότανα έχει επεκταθεί αρκετά τις τελευταίες δεκαετίες. Αν και τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με το κάθε φυτό και τη δόση, πολλά προσαρμογόνα έχουν δείξει στις μελέτες πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα στο βίωμα του στρες, την κόπωση και την αντοχή σε σωματικές και ψυχικές επιβαρύνσεις. 

Όπως και σε όλες τις άλλες πλευρές της πραγματικής ευεξίας, ισχύει και εδώ ότι τα προσαρμογόνα δεν είναι μαγική γρήγορη λύση: τα αποτελέσματά τους συνήθως εμφανίζονται σταδιακά, καθώς υποστηρίζουν τα φυσικά συστήματα του σώματός σου για τη ρύθμιση του στρες, αντί να τα υπερκαλύπτουν. Πολύ γενικά: τα συμπληρώματα διατροφής μπορούν να μεταβάλουν τις πιθανότητες, αλλά δεν μπορούν να εγγυηθούν το αποτέλεσμα. Με τα προσαρμογόνα ισχύει το ίδιο: εξέτασε τα συστατικά σου, κατάλαβε τις ανάγκες σου για υποστήριξη του άξονα HPA και παρακολούθησε καθώς το σώμα σου προσαρμόζεται στο στρες. Αν μη τι άλλο, το πιθανότερο είναι να προσθέσεις στη διατροφή σου κάτι απόλυτα θετικό.