Γιατί προκύπτει έλλειψη βιταμίνης D;
Η βιταμίνη D είναι ιδιαίτερη, γιατί ο οργανισμός την παράγει κυρίως μόνος του: δημιουργείται στο δέρμα υπό την επίδραση των ακτίνων UVB του ήλιου. Από την τροφή παίρνουμε σχετικά λίγη, κυρίως από λιπαρά ψάρια, κρόκους αυγών και τρόφιμα εμπλουτισμένα με βιταμίνη D. Γι’ αυτό το επίπεδο της βιταμίνης D στο αίμα εξαρτάται πολύ από το πόσο χρόνο περνάμε έξω και από την εποχή.
Στην Κεντρική Ευρώπη ο ήλιος από Οκτώβριο έως Μάρτιο είναι πολύ χαμηλά ώστε το δέρμα να παράγει αρκετή βιταμίνη D. Το βρετανικό NHS συμβουλεύει γι’ αυτό όλους τους ενήλικες να σκεφτούν το φθινόπωρο και τον χειμώνα 10 µg βιταμίνης D την ημέρα. Ο κίνδυνος έλλειψης είναι υψηλότερος σε όσους βρίσκονται λίγο στον ήλιο, έχουν πιο σκούρο δέρμα, είναι μεγαλύτεροι σε ηλικία ή έχουν υπερβολικό βάρος.
Πώς λειτουργεί το τεστ και πόση βιταμίνη D χρειάζεσαι
Το τεστ μετράει τους παράγοντες κινδύνου που αναφέρουν το NHS και η EFSA: λίγος χρόνος στον ήλιο, καλυμμένο δέρμα, πιο σκούρο δέρμα, λίγες πηγές στη διατροφή, χωρίς συμπλήρωμα τον χειμώνα, BMI 30 ή περισσότερο, καθώς και εγκυμοσύνη και θηλασμός. Μόνο του προσθέτει την ηλικία 65 ετών ή περισσότερο και τους μήνες από Οκτώβριο έως Μάρτιο. Το αποτέλεσμα είναι περιγραφή του πόσοι παράγοντες ισχύουν για σένα και όχι εκτίμηση του επιπέδου της βιταμίνης D σου.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) αναφέρει για τους ενήλικες επαρκή πρόσληψη 15 µg (600 IU) την ημέρα, όταν το δέρμα σχεδόν δεν παράγει βιταμίνη D. Η ανώτατη πρόσληψη για την οποία δεν αναμένονται επιβλαβείς επιπτώσεις στους ενήλικες είναι 100 µg (4000 IU) την ημέρα. Αυτό το όριο ισχύει για όλες τις πηγές μαζί.
| Τιμή | µg την ημέρα | IU την ημέρα |
|---|---|---|
| Επαρκής πρόσληψη | 15 | 600 |
| Ανώτατη ασφαλής πρόσληψη | 100 | 4000 |
Εξέταση αίματος και πότε να πας στον γιατρό
Αν έχεις πράγματι λίγη βιταμίνη D, το δείχνει μόνο η εξέταση αίματος που μετρά την 25-υδροξυβιταμίνη D, με τη σήμανση 25(OH)D. Σε παραπέμπει σε αυτήν ο προσωπικός σου γιατρός, ιδίως αν έχεις περισσότερους παράγοντες κινδύνου ή μια πάθηση που επηρεάζει τον μεταβολισμό της βιταμίνης D. Τα σημάδια της έλλειψης, όπως η κούραση και οι μυϊκοί πόνοι, δεν είναι ειδικά και μπορεί να έχουν πολλές άλλες αιτίες.
Μην παίρνεις υψηλές δόσεις βιταμίνης D χωρίς συμβουλή, γιατί συσσωρεύεται στον οργανισμό και η υπερβολική ποσότητα μπορεί να είναι επιβλαβής. Σε παθήσεις των νεφρών ή του ήπατος, πέτρες στα νεφρά, εγκυμοσύνη και λήψη φαρμάκων, μίλα πάντα για τη βιταμίνη D με γιατρό ή φαρμακοποιό.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος έχει μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης βιταμίνης D;
Μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης βιταμίνης D έχουν όσοι βρίσκονται λίγο στον ήλιο, έχουν καλυμμένο ή πιο σκούρο δέρμα, είναι 65 ετών ή περισσότερο ή έχουν BMI 30 ή περισσότερο, ιδίως από Οκτώβριο έως Μάρτιο. Η EFSA αναφέρει για ενήλικες 15 µg (600 IU) την ημέρα. Την έλλειψη την επιβεβαιώνει μόνο εξέταση αίματος.
Πόση βιταμίνη D χρειάζομαι την ημέρα;
Η EFSA αναφέρει για τους ενήλικες επαρκή πρόσληψη 15 µg (600 IU) την ημέρα, όταν το δέρμα στον ήλιο παράγει λίγη βιταμίνη D. Το NHS συμβουλεύει το φθινόπωρο και τον χειμώνα 10 µg την ημέρα.
Πόσα μικρογραμμάρια είναι 1000 IU βιταμίνης D;
1 µg είναι 40 IU, άρα τα 1000 IU ισούνται με 25 µg και τα 600 IU με 15 µg.
Μπορώ να πάρω υπερβολική βιταμίνη D;
Ναι. Η EFSA αναφέρει για τους ενήλικες ανώτατη ασφαλή πρόσληψη 100 µg (4000 IU) την ημέρα από όλες τις πηγές μαζί. Μην παίρνεις υψηλότερες δόσεις χωρίς γιατρό.
Πώς ξέρω αν έχω έλλειψη βιταμίνης D;
Μόνο με την εξέταση αίματος 25(OH)D. Σημάδια όπως η κούραση ή οι μυϊκοί πόνοι δεν είναι ειδικά και μπορεί να έχουν άλλες αιτίες.
Φτάνει ο χειμωνιάτικος ήλιος για βιταμίνη D;
Στην Κεντρική Ευρώπη από Οκτώβριο έως Μάρτιο συνήθως όχι, γιατί ο ήλιος είναι πολύ χαμηλά. Τότε μετράει η πρόσληψη από την τροφή ή από συμπλήρωμα.
Ποια είναι τα σημάδια έλλειψης βιταμίνης D;
Συχνά δεν υπάρχει κανένα σημάδι. Σε έντονη έλλειψη μπορεί να εμφανιστούν πόνοι στα οστά και στους μυς και μυϊκή αδυναμία, αλλά τα επιβεβαιώνει μόνο η εξέταση αίματος.
Πότε είναι καλύτερο να κάνω εξέταση αίματος για βιταμίνη D;
Όταν σου τη συμβουλεύει ο γιατρός, για παράδειγμα σε περισσότερους παράγοντες κινδύνου. Το επίπεδο είναι συνήθως χαμηλότερο στα τέλη του χειμώνα.
Σχετικά εργαλεία
Πηγές
- EFSA – Dietary reference values for vitamin D (2016)
- EFSA – Update of the tolerable upper intake level for vitamin D (2023)
- NHS – Vitamin D
Ενημέρωση: 14 Νοεμβρίου 2026 · Δημοσίευση: 14 Νοεμβρίου 2026
Ενημερωτικό τεστ, δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.