Hoe ontstaat een vitamine D-tekort?
Vitamine D is bijzonder, omdat het lichaam het grotendeels zelf aanmaakt: het ontstaat in de huid onder invloed van uv-b-stralen van de zon. Via voeding krijgen we er relatief weinig van binnen, het meest uit vette vis, eidooiers en producten met toegevoegde vitamine D. Daarom hangt het vitamine D-gehalte in je bloed sterk af van hoeveel tijd je buiten doorbrengt en van het seizoen.
In Midden-Europa staat de zon van oktober tot en met maart te laag om de huid genoeg vitamine D te laten aanmaken. De Britse NHS raadt alle volwassenen daarom aan om in de herfst en winter 10 µg vitamine D per dag te overwegen. Het risico op een tekort is hoger bij mensen die weinig in de zon komen, een donkere huidskleur hebben, ouder zijn of overgewicht hebben.
Zo werkt de test en zoveel vitamine D heb je nodig
De test telt de risicofactoren die NHS en EFSA noemen: weinig tijd in de zon, een bedekte huid, een donkere huidskleur, weinig bronnen in je voeding, geen supplement in de winter, een BMI van 30 of hoger en zwangerschap en borstvoeding. Zelf telt hij een leeftijd van 65 jaar of ouder en de maanden oktober tot en met maart mee. De uitslag beschrijft hoeveel factoren op jou van toepassing zijn en is geen inschatting van je vitamine D-gehalte.
De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) noemt voor volwassenen een adequate inname van 15 µg (600 IE) per dag, wanneer de huid nauwelijks vitamine D aanmaakt. De hoogste inname waarbij bij volwassenen geen schadelijke effecten te verwachten zijn, is 100 µg (4000 IE) per dag. Die grens geldt voor alle bronnen samen.
| Waarde | µg per dag | IE per dag |
|---|---|---|
| Adequate inname | 15 | 600 |
| Hoogste veilige inname | 100 | 4000 |
Bloedtest en wanneer naar de huisarts
Of je echt te weinig vitamine D hebt, laat alleen een bloedtest zien die 25-hydroxyvitamine D meet, afgekort 25(OH)D. Je huisarts kan die aanvragen, vooral als je meerdere risicofactoren hebt of een aandoening die invloed heeft op de stofwisseling van vitamine D. Signalen van een tekort, zoals vermoeidheid en spierpijn, zijn niet specifiek en kunnen veel andere oorzaken hebben.
Neem geen hoge doses vitamine D zonder overleg, want het stapelt zich op in het lichaam en te veel kan schadelijk zijn. Heb je een nier- of leveraandoening of nierstenen, ben je zwanger of gebruik je medicijnen, bespreek vitamine D dan altijd met je arts of apotheker.
Veelgestelde vragen
Wie heeft een hoger risico op een vitamine D-tekort?
Een hoger risico op een vitamine D-tekort hebben mensen die weinig in de zon komen, een bedekte huid of donkere huidskleur hebben, 65 jaar of ouder zijn of een BMI van 30 of hoger hebben, vooral van oktober tot en met maart. De EFSA noemt voor volwassenen 15 µg (600 IE) per dag. Alleen een bloedtest bevestigt een tekort.
Hoeveel vitamine D heb ik per dag nodig?
De EFSA noemt voor volwassenen een adequate inname van 15 µg (600 IE) per dag, wanneer de huid door de zon weinig vitamine D aanmaakt. De NHS adviseert in de herfst en winter 10 µg per dag.
Hoeveel is 1000 IE vitamine D in microgram?
1 µg is 40 IE, dus 1000 IE is 25 µg en 600 IE is 15 µg.
Kan ik te veel vitamine D binnenkrijgen?
Ja. De EFSA noemt voor volwassenen een hoogste veilige inname van 100 µg (4000 IE) per dag uit alle bronnen samen. Neem geen hogere doses zonder arts.
Hoe weet ik of ik een vitamine D-tekort heb?
Alleen met een bloedtest op 25(OH)D. Signalen zoals vermoeidheid of spierpijn zijn niet specifiek en kunnen andere oorzaken hebben.
Is de winterzon genoeg voor vitamine D?
In Midden-Europa van oktober tot en met maart meestal niet, omdat de zon te laag staat. Dan is inname via voeding of een supplement belangrijk.
Wat zijn de signalen van een vitamine D-tekort?
Vaak zijn er geen signalen. Bij een duidelijk tekort kunnen bot- en spierpijn en spierzwakte optreden, maar alleen een bloedtest kan het bevestigen.
Wanneer laat je vitamine D het best testen?
Wanneer je arts het aanraadt, bijvoorbeeld bij meerdere risicofactoren. Het gehalte is meestal aan het eind van de winter het laagst.
Gerelateerde tools
Bronnen
- EFSA – Dietary reference values for vitamin D (2016)
- EFSA – Update of the tolerable upper intake level for vitamin D (2023)
- NHS – Vitamin D
Bijgewerkt: 14 november 2026 · Gepubliceerd: 14 november 2026
Een informatieve test, geen vervanging voor medisch advies.