Λειτουργικά μανιτάρια: η φύση που αποδίδει και γιατί το reishi βρίσκεται στην κορυφή;

Τι είναι τα λειτουργικά μανιτάρια και γιατί δεν είναι «απλώς» τροφή

Ο όρος λειτουργικά μανιτάρια αναφέρεται σε είδη μυκήτων που περιέχουν βιοδραστικές ενώσεις με φυσιολογικές επιδράσεις στο σώμα, δηλαδή υπερβαίνουν τη βασική διατροφική αξία. Δεν είναι τροφή με την κλασική έννοια. Είναι πιο κοντά στα αδαπτογόνα: φυσικές ουσίες που βοηθούν το σώμα να αποκαταστήσει την ισορροπία του, να προσαρμοστεί στο στρες και να υποστηρίξει βασικά συστήματα.

Τα λειτουργικά μανιτάρια περιλαμβάνουν είδη όπως:

• Reishi (Ganoderma lucidum): παραδοσιακά αποκαλούμενο «μανιτάρι της αθανασίας»

• Chaga (Inonotus obliquus): πλούσιο σε αντιοξειδωτικά

• Lion’s Mane (Hericium erinaceus): γνωστό για τις πιθανές επιδράσεις του στις γνωστικές λειτουργίες

• Cordyceps (Cordyceps sinensis / militaris): συχνά συνδέεται με την ενέργεια και την αντοχή

• Turkey Tail (Trametes versicolor): πλούσιο σε ανοσορρυθμιστικούς πολυσακχαρίτες

Το καθένα έχει τη δική του «ειδικότητα», αλλά ένα όνομα εμφανίζεται ξανά και ξανά στη βιβλιογραφία, την παράδοση και τη σύγχρονη επιστήμη.

Reishi: το μανιτάρι που υπάρχει εδώ και 2000 χρόνια  και παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ

Το Ganoderma lucidum, γνωστό και ως «γανόδερμα το λαμπρό» ή απλώς reishi (ιαπωνική ονομασία), είναι γνωστό στην κινεζική ιατρική τουλάχιστον εδώ και 2000 χρόνια. Το ονόμαζαν
Ling Zhi (灵芝), που μεταφράζεται ως «μανιτάρι της πνευματικής δύναμης» ή «θεϊκό μανιτάρι».

Στα κλασικά κινεζικά κείμενα, συμπεριλαμβανομένου του Shen Nong Ben Cao Jing (κινεζικό βοτανολόγιο του 1ου ή 2ου αιώνα μ.Χ.), το reishi κατατάσσεται στην κατηγορία των «ανώτερων φαρμάκων», ουσιών που λαμβάνονται μακροχρόνια για τη διατήρηση της υγείας, χωρίς παρενέργειες.

Δραστικές ενώσεις: τι περιέχει στην πραγματικότητα το reishi

Η αποτελεσματικότητα του reishi δεν είναι μυστήριο ή μύθος, αφού βασίζεται σε καλά τεκμηριωμένα βιοδραστικά συστατικά. Το καθένα έχει τον ρόλο του.

1. Τριτερπενοειδή — γονοδορικά οξέα

Τα τριτερπενοειδή είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το reishi είναι τόσο ιδιαίτερο. Το Ganoderma lucidum περιέχει περισσότερες από 150 διαφορετικές τριτερπενοειδείς ενώσεις, από τις οποίες τα πιο μελετημένα είναι τα γονοδορικά οξέα (ganoderic acids A, B, C, D...).

Τεκμηριωμένες επιδράσεις:

• Δρουν αντιφλεγμονωδώς: αναστέλλουν τις προφλεγμονώδεις οδούς στο σώμα

• Υποστηρίζουν τη λειτουργία του ήπατος: μελετώνται για ηπατοπροστατευτικές επιδράσεις

• Έχουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες: εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες

• Σε in vitro και ζωικές μελέτες παρουσιάζουν δραστηριότητα που οι ερευνητές εξετάζουν στο πλαίσιο της υποστήριξης της ανοσολογικής επιτήρησης

• Τα τριτερπενοειδή είναι διαλυτά στο αλκοόλ, πράγμα που σημαίνει ότι η εκχύλιση και η μορφή του σκευάσματος είναι καθοριστικές. Οι υδατικές εκχυλίσεις δεν απομονώνουν αυτές τις ενώσεις τόσο αποτελεσματικά όσο η διπλή εκχύλιση (νερό + αλκοόλ).

2. Βήτα γλυκάνες — ανοσορρυθμιστικοί πολυσακχαρίτες

Οι βήτα γλυκάνες είναι πολυσακχαρίτες που βρίσκονται στα κυτταρικά τοιχώματα των μυκήτων, των ζυμών και ορισμένων δημητριακών. Στο πλαίσιο του reishi, μελετώνται ιδιαίτερα οι βήτα-1,3/1,6-γλυκάνες, οι οποίες:

• Ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα: ενεργοποιούν μακροφάγα, NK-κύτταρα και δενδριτικά κύτταρα

• Δρουν ως PAMP (pathogen-associated molecular patterns): ενεργοποιούν υποδοχείς των ανοσοκυττάρων, όπως ο Dectin-1

• Είναι καλά ανεκτές και ασφαλείς σε μακροχρόνια χρήση

Οι βήτα γλυκάνες είναι υδατοδιαλυτές, πράγμα που σημαίνει ότι συλλέγονται από τη συνήθη υδατική εκχύλιση.

3. Αδενοσίνη — για καρδιαγγειακή υποστήριξη

Το reishi περιέχει επίσης αδενοσίνη, ένα πουρινικό νουκλεοσίδιο που παίζει ρόλο σε:

• Υποστήριξη του φυσιολογικού καρδιακού ρυθμού

• Προώθηση της αγγειακής χαλάρωσης

• Επίδραση στην ποιότητα του ύπνου, η αδενοσίνη είναι ένας από τους βασικούς ενδογενείς ρυθμιστές της υπνηλίας

Τι λέει η δυτική επιστήμη: ανασκόπηση βασικών ερευνών

Το reishi δεν είναι μόνο πεδίο της παραδοσιακής ιατρικής. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ο αριθμός των δημοσιευμένων μελετών έχει αυξηθεί εκθετικά.

Ανοσοποιητικό σύστημα

Μια συστηματική ανασκόπηση, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cochrane Database of Systematic Reviews (Jin et al., 2016), ανέλυσε τις επιδράσεις σκευασμάτων reishi σε ασθενείς με καρκίνο. Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι το reishi «θα μπορούσε να συνιστάται ως εναλλακτική επικουρική θεραπεία σε συνδυασμό με τη θεραπεία του καρκίνου», επισημαίνοντας τις ανοσοδιεγερτικές επιδράσεις των πολυσακχαριτών.

Ξεχωριστές μελέτες έδειξαν ότι τα πολυσακχαριδικά εκχυλίσματα του reishi αυξάνουν τη δραστηριότητα των NK-κυττάρων (φυσικών φονικών κυττάρων) και διεγείρουν την παραγωγή ιντερλευκινών.

Στρες και άγχος

Μια πιλοτική κλινική μελέτη (Tang et al., 2005) έδειξε ότι ασθενείς με νευρασθένεια, μετά από οκτώ εβδομάδες λήψης εκχυλίσματος reishi, ανέφεραν στατιστικά σημαντική βελτίωση της κόπωσης και της ευεξίας σε σύγκριση με το placebo.

Τα τριτερπενοειδή του reishi μελετώνται ως δυνητικοί ρυθμιστές του άξονα HPA (υποθάλαμος-υπόφυση-επινεφρίδια), δηλαδή του συστήματος που ρυθμίζει την αντίδραση του σώματος στο στρες.

Ύπνος

Ζωικές μελέτες έδειξαν ότι τα υδατικά εκχυλίσματα του reishi παρατείνουν τον συνολικό χρόνο ύπνου, ιδίως τη φάση NREM, κάτι που συνάδει με τον ρόλο της αδενοσίνης και ορισμένων πολυσακχαριτών στη ρύθμιση του ύπνου.

Αντιοξειδωτική προστασία

Το reishi περιέχει επίσης λουσιδενικά οξέα και διάφορες φαινολικές ενώσεις, οι οποίες μαζί με τα γονοδορικά οξέα δρουν αντιοξειδωτικά. Η μελέτη του οξειδωτικού στρες στο πλαίσιο της γήρανσης και των χρόνιων ασθενειών είναι ένας τομέας όπου το reishi εμφανίζει πολλά υποσχόμενο προφίλ.

Πώς να επιλέξεις ποιοτικό σκεύασμα reishi;

Επειδή η αγορά των μανιταριών και των αδαπτογόνων έχει εκραγεί, η διαφορά ανάμεσα σε ποιοτικά και κακά σκευάσματα είναι τεράστια. Σε τι να δώσεις προσοχή:

Μέθοδος εκχύλισης

• Υδατική εκχύλιση → απομονώνει βήτα-γλυκάνες (πολυσακχαρίτες)

• Αλκοολική εκχύλιση → απομονώνει τριτερπενοειδή (γονοδορικά οξέα)

• Διπλή εκχύλιση → η βέλτιστη, επειδή συλλέγει και τις δύο ομάδες ενώσεων

Μέρος του μανιταριού

• Καρποφόρο σώμα (fruiting body) → περιέχει υψηλότερες συγκεντρώσεις δραστικών ουσιών

• Μυκήλιο → φθηνότερο, συχνά καλλιεργείται σε δημητριακά, κάτι που μειώνει τη συγκέντρωση δραστικών ουσιών και προσθέτει υδατάνθρακες από το υπόστρωμα

Προέλευση και καλλιέργεια

• Η βιολογική καλλιέργεια μειώνει τον κίνδυνο μόλυνσης με βαρέα μέταλλα και φυτοφάρμακα

• Τα μανιτάρια είναι βιοσυσσωρευτές, απορροφούν ουσίες από το περιβάλλον

Για ποιον είναι κατάλληλο το reishi;

Το reishi είναι ένας από εκείνους τους φυσικούς αδαπτογόνους που μακροπρόθεσμα υποστηρίζουν το σύστημα, αντί να το διεγείρουν με το ζόρι.

Άτομα στα οποία το reishi παραδοσιακά και βάσει των μέχρι τώρα στοιχείων ωφελεί:

• Άτομα με χρόνιο στρες που αναζητούν φυσική υποστήριξη χωρίς «χημεία»

• Όσοι θέλουν να υποστηρίξουν το ανοσοποιητικό σύστημα, ειδικά σε μεταβατικές εποχές του χρόνου

• Άτομα με διαταραχές ύπνου που αναζητούν μια φυσική εναλλακτική

• Ενεργά άτομα που φροντίζουν τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του οργανισμού

• Μεγαλύτερης ηλικίας ενήλικες που επενδύουν στην προληπτική υγεία

Γιατί το reishi είναι κάτι παραπάνω από τάση;

Το reishi δεν είναι προϊόν ενός κύματος μάρκετινγκ. Είναι μανιτάρι με τεκμηριωμένη ιστορία 2000 ετών, αυξανόμενο όγκο δυτικών κλινικών και προκλινικών στοιχείων και σαφώς ορισμένες βιοδραστικές ενώσεις.

Σε έναν κόσμο όπου το στρες έχει γίνει χρόνια κατάσταση και η αναζήτηση της ισορροπίας είναι ανάγκη, όχι πολυτέλεια, το reishi προσφέρει ακριβώς αυτό: υποστήριξη και ισορροπία.

Πηγές και βιβλιογραφία

1. Jin X. et al. (2016). Ganoderma lucidum (Reishi mushroom) for cancer treatment. Cochrane Database of Systematic Reviews. DOI: 10.1002/14651858.CD007731.pub3

2. Tang W. et al.(2005). A randomized, double-blind and placebo-controlled study of a Ganoderma lucidum polysaccharide extract in neurasthenia. Journal of Medicinal Food, 8(1), 53–58.

3. Wachtel-Galor S. et al.(2011).

Ganoderma lucidum (Lingzhi or Reishi): A Medicinal Mushroom. In: Benzie IFF, Wachtel-Galor S (eds.) Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects. 2nd ed. CRC Press.

4. Gao Y. et al. (2003). A Phase I/II Study of Ling Zhi Mushroom Ganoderma lucidum Extract in Patients with Type II Diabetes Mellitus. International Journal of Medicinal Mushrooms, 6(1).

5. EFSA — European Food Safety Authority. Health claims: Article 13 and 14 claims. Διαθέσιμο στο: [https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/health-claims](https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/health-claims)

6. Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας στα τρόφιμα.

7. Batra P. et al. (2013). Probing Lingzhi or Reishi Medicinal Mushroom Ganoderma lucidum (Higher Basidiomycetes): A Bitter Mushroom with Amazing Health Benefits. International Journal of Medicinal Mushrooms, 15(2), 127–143.

8. Cui X.Y. et al. (2012). Extract of Ganoderma lucidum prolongs sleep time in rats. Journal of Ethnopharmacology, 139(3), 796–800. DOI: 10.1016/j.jep.2011.12.020

Το περιεχόμενο αυτού του blog είναι πληροφοριακού χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά επαγγελματική ιατρική συμβουλή. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα και δεν προορίζονται για τη θεραπεία, πρόληψη ή ανακούφιση ασθενειών.