Rode maca

Wat is rode maca?

Maca (Lepidium meyenii) is een eenjarige of tweejarige plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae), waartoe ook radijs, kool en mierikswortel behoren. Ze groeit in de Peruaanse Andes op een hoogte van meer dan 4000 meter, waar ze al eeuwenlang wordt geteeld. Het eetbare deel is een verdikte wortelknol, vergelijkbaar met een radijs of raap.

Wortelknollen komen in verschillende kleuren voor: geel is het meest voorkomend, rood en zwart zijn zeldzamer. Rode maca is de naam voor de gekleurde vorm van dezelfde soort, niet voor een andere plant. Traditioneel wordt ze gekookt, gebakken of gemalen tot bloem; in supplementen vind je haar als poeder of extract in capsules.

Dosering: wat werd in onderzoeken gebruikt

In onderzoeken werd bij volwassenen meestal 1,5–3 g wortelknolpoeder per dag gebruikt, doorgaans 8–12 weken, vaak in de vorm van verhitte (gegelatiniseerde) maca. Er zijn minder gegevens over rode maca dan over gele.

Bij het product Junai volg je de dosering en de aanwijzingen op het etiket en overschrijd je de aanbevolen dagelijkse inname niet.

Wanneer neem je maca?

Onderzoeken hebben het beste moment niet vastgesteld. Deelnemers namen het poeder meestal 's ochtends of overdag, gemengd in een drankje of een gerecht. Omdat het bij sommige mensen 's avonds de slaap kan verstoren, nemen veel mensen maca liever in de ochtend.

Rode maca in het product Junai

Rode maca is een ingrediënt van de capsules Junai Him. De samenstelling, de hoeveelheid per dagelijkse dosis en de instructies vind je in het vak »Producten met dit ingrediënt« bovenaan deze pagina en op de productpagina. Het product is bedoeld voor volwassenen.

Bekijk ook zink en zwarte peper, die in hetzelfde product zitten.

Bijwerkingen van rode maca

In onderzoeken zijn beschreven:

• Spijsverteringsproblemen: een opgeblazen gevoel, ongemak in de buik, misselijkheid.
• Onrust of slechter slapen bij sommige mensen, als ze het 's avonds nemen.
• Glucosinolaten: als kruisbloemige bevat maca stoffen die bij grote hoeveelheden de schildklier kunnen beïnvloeden.

Als de klachten terugkeren, stop dan met het gebruik en overleg met een arts. Overschrijd de aanbevolen dagelijkse inname niet.

Interacties en wie het moet vermijden

Neem rode maca niet zonder overleg met een arts of apotheker als je:

• problemen met je schildklier hebt of schildklierhormonen gebruikt,
• een aandoening hebt die door geslachtshormonen wordt beïnvloed, of hormonale geneesmiddelen gebruikt,
• zwanger bent of borstvoeding geeft (er zijn weinig gegevens),
• geneesmiddelen gebruikt tegen bloedstolling of voor de bloeddruk,
• jonger bent dan 18 jaar.

Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde en evenwichtige voeding.

Bronnen

• Gonzales GF. Ethnobiology and ethnopharmacology of Lepidium meyenii (Maca), a plant from the Peruvian highlands. Evid Based Complement Alternat Med. 2012;2012:193496.
• Beharry S, Heinrich M. Is the hype around the reproductive health claims of maca (Lepidium meyenii Walp.) justified? J Ethnopharmacol. 2018;211:126-170.
• Verordening (EU) nr. 432/2012: voor maca zijn geen toegestane gezondheidsclaims.

Kort samengevat

• Maca is een wortelknol uit de Peruaanse Andes; rood is een van de kleurvormen van dezelfde soort.
• In onderzoeken werd 1,5–3 g poeder per dag gebruikt, meestal 8–12 weken.
• De beschreven bijwerkingen zijn spijsverteringsproblemen en onrust; maca bevat glucosinolaten.
• In het product Junai is rode maca een ingrediënt van de capsules Junai Him.
• Waarschuwingen en interacties staan in het hoofdstuk over bijwerkingen.

HOE RODE MACA WERKT

We hebben goed en slecht nieuws. Laten we beginnen met het slechte: in tegenstelling tot sommige andere ingrediënten van Junai, die uitgebreid zijn onderzocht en gedocumenteerd (denk aan creatine, kurkuma, ashwagandha en soortgelijke), weet de wetenschap nog niet helemaal waarom maca werkt, of preciezer gezegd, welke stof in het brede scala aan fytochemicaliën de effecten veroorzaakt. Het goede nieuws is dat er waarschijnlijke kandidaten zijn en dat klinisch onderzoek consistente, herhaalbare resultaten laat zien, ook al zijn de exacte verbindingen nog niet geïsoleerd en benoemd.

Zoals gebruikelijk gaan we de wetenschap in dit deel niet verwateren, maar houden we de tekst zo leesbaar mogelijk.

Ondersteuning van reproductieve en seksuele gezondheid

De belangrijkste kandidaten voor de voordelen van rode maca voor seksuele en reproductieve gezondheid zijn benzylglucosinolaat en zijn metaboliet benzylisothiocyanaat (BITC). BITC heeft activiteit laten zien in signaalroutes van androgeenreceptoren (receptoren zijn eiwitten die steroïden, hormonen, vitamines en enkele andere moleculen herkennen, en androgeenreceptoren zijn zulke eiwitten die juist hormonen zoals testosteron waarnemen). Onderzoek heeft bevestigd dat deze effecten optreden onafhankelijk van veranderingen in serumtestosteron of luteïniserend hormoon (het signaal dat de aanmaak van testosteron op gang brengt). Daarmee valt de simpele verklaring weg dat maca de HPG-as stimuleert (de as van hypothalamus, hypofyse en geslachtsklieren, de hormonale commandoketen voor reproductieve functie) zoals bijvoorbeeld ashwagandha dat doet. Het lijkt eerder lager in de keten te werken, op de responsiviteit van weefsels, niet op het hormoonniveau in de bloedsomloop.

Bij zaadcellen hebben meerdere studies bij suppletie met maca een toename van het aantal en de beweeglijkheid van zaadcellen vastgelegd, waarbij het effect zich opbouwt over 6 tot 16 weken. Het voorgestelde mechanisme omvat antioxidatieve werking in het testisweefsel en mogelijke regulatie van de samenstelling van het seminale plasma, die beide de overleving van zaadcellen beïnvloeden. Antioxidatieve en ontstekingsremmende werking van BITC in gevoelige weefsels is de meest waarschijnlijke moleculaire brug tussen het glucosinolaatprofiel en de vruchtbaarheidsuitkomsten.

Het eindresultaat is beter onderhouden reproductief weefsel dat op een hoger uitgangsniveau functioneert, zelfs wanneer het hormonale beeld in de bloedtest hetzelfde is.

Gezondheid van prostaat en urinewegen

Rode maca vermindert duidelijk de vergroting van de prostaat door benigne prostaathyperplasie (BPH), een aandoening die het leven van de meeste mannen raakt. Dat bleek uit onderzoek bij mannelijke ratten die testosteron kregen toegediend om prostaatgroei op te wekken (dit is het standaardmodel om BPH te bestuderen). Het effect was dosisafhankelijk (een belangrijke factor in werkzaamheidsonderzoek) en werd niet gemedieerd door onderdrukking van testosteron, aangezien het androgeenniveau in de bloedsomloop bij de dieren gelijk bleef. Dat betekent dat rode maca iets deed op weefselniveau en beïnvloedde hoe prostaatcellen reageren op androgene signalen, in plaats van alleen het androgeensignaal zelf te verminderen.

Ook hier is de belangrijkste kandidaat het traject van glucosinolaten en BITC. BITC liet in vitro op prostaatcellijnen een antiproliferatieve werking zien (wat betekent dat het de ongecontroleerde celdeling remt die de overmatige weefselgroei aandrijft). De werkhypothese is dat het verhoogde BITC-gehalte in rode maca de werking van androgeenreceptoren in prostaatweefsel reguleert, zonder invloed op de systemische hormoonspiegels, waardoor het een lokaal en geen systemisch effect is.

Energie en stemming zonder scherpte

Maca bevat, of vormt tijdens het drogen na de oogst, een kenmerkende groep verbindingen die macamiden worden genoemd. Deze vetzuuramiden (we zouden kunnen uitleggen wat ze precies zijn, maar zelfs na een jaar scheikunde zou je nog steeds in het niets staren), die uniek zijn voor de plant Lepidium meyenii, werken in op het endocannabinoïdesysteem van het lichaam (het systeem dat zorgt voor neurologische, emotionele, cognitieve en metabole homeostase). Dat doen ze door de vetzuuramidohydrolase (FAAH) te remmen, een enzym dat anandamide afbreekt (een door het lichaam zelf aangemaakte endocannabinoïde die soms de „molecuul van gelukzaligheid” wordt genoemd). Daardoor stijgt het anandamidegehalte in de bloedsomloop zonder inname van externe cannabinoïden (in gewone taal: je krijgt wat van de euforie die we met high zijn associëren, maar zonder, eh, inhaleren). Het resultaat is een gematigde, maar echte regulatie van stemming en stressrespons.

Een andere route naar stemmingsregulatie wordt geboden door de flavonoïden van maca en de gedocumenteerde effecten van de plant op monoamineoxidase (MAO). Tijdens het drogen vormt maca tetrahydro-β-carbolines, natuurlijke alkaloïden die werken als milde, reversibele MAO-remmers (dit is het belangrijkste mechanisme van verouderde MAOI-antidepressiva, de belangrijkste soort die in de jaren vijftig werd ontwikkeld en geproduceerd), en vertragen de afbraak van neurotransmitters die de stemming reguleren, zoals serotonine en dopamine.

Belangrijk: geen van de hierboven beschreven routes omvat de bijnieras, wat betekent dat je een beter humeur niet van morgen leent.

ONDERZOEK NAAR RODE MACA

Er bestaat een omvangrijke hoeveelheid onderzoek naar rode maca, maar we geven toe dat de wetenschap niet zo stevig staat als bij sommige andere ingrediënten in ons aanbod. Onderzoeken zijn het er desondanks over eens: maca heeft reproduceerbare, dosisafhankelijke effecten op androgeengevoelig weefsel, op de zelfingeschatte beleving van reproductieve gezondheid en op energieniveau en uithoudingsvermogen. In tegenstelling tot bijvoorbeeld kurkuma en haar belangrijkste stof curcumine heeft de wetenschap in maca niet één krachtige molecuul gevonden waaraan we het leeuwendeel van de positieve effecten op mensen kunnen toeschrijven. De stand van de wetenschap laat zich het best zo samenvatten: we weten wat maca doet, we weten dat ze dat consistent doet, we zijn alleen niet helemaal zeker welke van de stoffen in haar ware apotheek het grootste deel van het werk doet.

Gezondheidsclaims van de EFSA

Net als voor een lange lijst van andere belangrijke plantaardige ingrediënten zijn er momenteel geen officieel gepubliceerde gezondheidsclaims die door de EFSA zijn bevestigd. Plantaardige stoffen verkeren in het algemeen in Europese regelgevende onzekerheid. Er zijn 4 gezondheidsclaims in afwachting, en die zijn allemaal volledig in lijn met zowel de traditionele praktijk als moderne onderzoeksbevindingen over maca.

• Versterkt het seksueel vermogen, verhoogt het libido en stimuleert seksuele begeerte

• Verhoogt de hoeveelheid en beweeglijkheid van zaadcellen, helpt een gezond mannelijk voortplantingssysteem in stand te houden en ondersteunt de mannelijke en vrouwelijke seksuele functie

• Voorkomt verlies van botmassa, helpt het risico op verlies van botmassa te verminderen en draagt bij aan het behoud van de normale botsterkte bij vrouwen na de menopauze

• Bron van energie die lichamelijke en mentale prestaties ondersteunt en helpt een optimaal uithoudingsvermogen, welbevinden en vitaliteit te behouden

Internationaal onderzoek

• Lepidium meyenii (Maca): A Plant from the Highlands of Peru – from Tradition to Science

  Een uitstekend overzicht van de stand van de wetenschap over maca. Als je maar één artikel over haar leest, laat het dan dit zijn.

• Subjective effects of Lepidium meyenii (Maca) extract on well-being and sexual performances in patients with mild erectile dysfunction: a randomised, double-blind clinical trial

  Onderzoek naar hoe mannen zelf de verbetering van de reproductieve gezondheid door maca beoordelen

• Effect of Lepidium meyenii (MACA) on sexual desire and its absent relationship with serum testosterone levels in adult healthy men

  Onderzoek dat een daadwerkelijke toename van het spermavolume door maca aantoont

• Effect of Lepidium meyenii Walp. on Semen Parameters and Serum Hormone Levels in Healthy Adult Men: A Double-Blind, Randomized, Placebo-Controlled Pilot Study

  Nog een onderzoek naar de verbetering van zaadcelconcentratie en beweeglijkheid door maca

• Red maca (Lepidium meyenii) reduced prostate size in rats

  Overtuigend onderzoek naar hoe maca de prostaatgrootte bij benigne prostaathyperplasie (BPH) vermindert, in dit geval bij ratten

• Bioactive maca (Lepidium meyenii) alkamides are a result of traditional Andean postharvest drying practices

  Dit onderzoek richt zich op hoe traditioneel drogen van maca voor opslag in feite het aanbod van haar bioactieve stoffen vergroot

• Exploring the chemical and pharmacological variability of Lepidium meyenii: a comprehensive review of the effects of maca

  Artikel met zeer algemene informatie over de effecten van maca, met speciale nadruk op hoe verschillen in groeicondities leiden tot verschillende fytochemische profielen

• Ethnobiology and Ethnopharmacology of Lepidium meyenii (Maca), a Plant from the Peruvian Highlands

  Dit artikel bevat enige nuttige informatie over inheemse praktijken en over de geschiedenis en ontwikkeling van het gebruik van maca

• A systematic review of the versatile effects of the Peruvian Maca Root (Lepidium meyenii) on sexual dysfunction, menopausal symptoms and related conditions

  Nuttig artikel over de voordelen van maca voor de vrouwelijke reproductieve gezondheid, die deze pagina grotendeels niet heeft besproken

HOE GEBRUIK JE RODE MACA

Rode maca wordt het vaakst geconsumeerd in poedervorm, die je kunt mengen in dranken, smoothies of eten. Effectieve doseringen in klinische onderzoeken liepen uiteen van 1,5 tot 3,5 gram gedroogde wortel per dag. Junai Him bevat 400 mg poeder van de wortel van rode maca per dagelijkse dosering. Dat is een consistente dagelijkse bijdrage als onderdeel van een bredere formule, niet als op zichzelf staande klinische dosering. Als je maca in onderzoeksdoseringen wilt innemen, is een los poeder een praktische keuze. Consistente dagelijkse inname is veel belangrijker dan het precieze tijdstip.

Traditioneel gebruik

Sommige ingrediënten die Junai aanbiedt en gebruikt, zijn al duizenden jaren echte wereldreizigers. Moringa reisde vanuit de uitlopers van de Himalaya bijna overal heen waar het niet vriest, kurkuma werd van het ene uiteinde van de oude Zijderoute naar het andere vervoerd, en rozemarijn werd zelfs gevonden in de graven van Egyptische farao’s. Rode maca daarentegen bleef tot voor kort relatief met rust gelaten. Vrij extreme en specifieke groeiomstandigheden beperkten de verspreiding van dit gewas, waardoor we voor voorbeelden in wezen alleen gebruik uit één microregio hebben.

Maca werd gedomesticeerd in de centrale Peruaanse Andes, op het Junín-plateau, ergens iets meer dan 2500 jaar geleden. Hypocotylen worden na de oogst traditioneel gedroogd totdat ze hard zijn als steen, waarna ze jarenlang kunnen worden bewaard en verhandeld voor andere basisvoedingsmiddelen die op lagere hoogten worden geteeld, zelfs helemaal tot in Lima. Er zijn geen precolumbiaanse schriftelijke bronnen over de plant, maar Spaanse conquistadores rapporteerden meteen over de mondelinge overlevering van de lokale bevolking, die op verschillende manieren de voordelen van de plant voor energie, uithoudingsvermogen en vruchtbaarheid prees. De lokale bevolking stelde de plant ook voor als voer voor Spaans vee, dat op grote hoogte moeite had zich voort te planten.

In de Andes wordt maca tegenwoordig vaak gekookt met melk en kaneel tot een drankje, maca chica genoemd, of gefermenteerd tot een drank met weinig alcohol, die ze chicha de maca noemen.

Modern gebruik

Moderne onderzoeken hebben aangetoond dat de inheemse praktijk, net als bij kurkuma, nauw aansluit bij wetenschappelijke feiten: de bioactieve macamides van maca ontstaan pas tijdens het drogen, en het koken van de wortels verhoogt duidelijk de hoeveelheid actieve metabolieten. De inheemse traditie om wortels in de open zon te drogen is dus geen toeval voor de rijke bioactiviteit van de plant; het is het mechanisme van haar productie.

Poedervormen in hedendaagse supplementen, zoals het onbewerkte poeder dat Junai aanbiedt, behouden het volledige fytochemische profiel van glucosinolaten uit de wortel. Er bestaat ook gelatiniseerde maca (waarbij hitte en druk het zetmeel hebben afgebroken), die voor sommigen makkelijker verteerbaar is.

Innametijd

De werkingsmechanismen van maca zijn traag en cumulatief. ’s Morgens of ’s avonds, met of zonder eten: het resultaat wordt bepaald door consistentie door de weken heen, niet door het uur. De biologische beschikbaarheid van rode maca wordt matig verbeterd door vet, dus het is ideaal als je het kunt koppelen aan een maaltijd met gezonde vetten, maar maak je niet druk om het tijdstip van inname.

Duur

Effecten op vruchtbaarheid en reproductief weefsel zijn in klinische onderzoeken waargenomen na minimaal 6 weken, met meer uitgesproken bevindingen na 12 en 16 weken. Dit is geen ingrediënt voor 2 weken, dus geef het eerlijk enkele maanden en controleer daarna opnieuw je uitgangssituatie.

HOE EN WAAROM JUNAI RODE MACA AANBIEDT

We zijn gefascineerd door het snijpunt van traditie en wetenschap, vooral wanneer die traditie zo nauw aansluit bij latere onderzoeksbevindingen die een millennium later komen, nadat inheemse culturen dit allemaal allang hadden uitgezocht. Om zich te beschermen tegen grotere blootstelling aan UV-straling op grote hoogte en tegen kou en gure wind, ontwikkelde maca een indrukwekkende bundel bioactieve stoffen. De lokale bevolking heeft de plant gedomesticeerd en een bewaarmethode gevonden die haar bruikbaarheid vergrootte, en er werden bereidingswijzen ontwikkeld waarmee het potentieel van de wortel nog verder werd benut. Dit zijn overtuigende verhalen die Junai ervan overtuigen dat het een ingrediënt is dat ons respect en aandacht verdient.

Junai gebruikt zuiver gemalen poeder van de wortel van rode maca (5 kg verse wortel wordt gedroogd tot 1 kg poeder), zonder hulpstoffen en zonder extractie. We hebben gekozen voor ruw poeder in plaats van gelatiniseerde of geëxtraheerde vormen, om het volledige fytochemische profiel te behouden, inclusief het gehalte aan benzylglucosinolaat, waarop de bevindingen over de prostaat en reproductieve gezondheid zijn gebaseerd.

Rode maca is een belangrijk ingrediënt van Junai Him, onze formule voor de mannelijke gezondheid, waarin het mannen sterke ondersteuning biedt voor de reproductieve gezondheid en de gezondheid van de prostaat en via de hierboven beschreven macamide-routes bijdraagt aan een betere basis voor energie en stemming. In Him vult het aan, maar verschilt het van de ondersteuning van stikstofoxidevorming en vasodilatatie die wordt geboden door L-arginine en L-citrulline. Bovendien werkt het samen met het ingrediënt van Him, zink, een directe cofactor van de spermatogenese, waardoor maca mechanistisch een logische metgezel is voor supplementatie gericht op vruchtbaarheid.

WIE RODE MACA NODIG HEEFT

Omdat rode maca een belangrijk ingrediënt is van Junai Him, heeft deze pagina zich vooral gericht op de voordelen van rode maca voor mannen. Er valt nog veel meer te zeggen over de voordelen voor vrouwen, maar dat bewaren we voor een ander artikel. Voor nu heb je deze hooggebergte-Andeswortel misschien nodig, als je een man bent die:

• actief werkt aan vruchtbaarheidsuitkomsten, waaronder het aantal, de beweeglijkheid of de kwaliteit van zaadcellen

• in de dertig bent of ouder en de gezondheid van de prostaat wilt behouden voordat symptomen een gespreksonderwerp worden in de spreekkamer van de dokter

• een verminderd libido heeft zonder duidelijke hormonale verklaring, wat vooral belangrijk is als de testosteronuitslagen zonder bijzonderheden terugkwamen

• op zoek is naar duurzame ondersteuning van energie en stemming die geen stimulerende middelen en het lenen van cortisol omvat dat daarbij komt kijken

• te maken heeft met grote trainingsbelasting, waarbij oxidatieve stress in spier- en reproductief weefsel een reële en onderschatte variabele is

WAT JE KUNT VERWACHTEN VAN RODE MACA

Zoals we hierboven hebben uitgelegd, werkt maca langzaam. Verwacht niet dat er snel iets belangrijks gebeurt, maar houd de beloning in het oog die zich in 2 tot 4 maanden uitbetaalt.

• Week 1 tot 2:

  Misschien niets meetbaars. Maca is geen ingrediënt dat op de eerste dag werkt. Sommige mensen merken in de eerste week een bescheiden verschuiving in energie of stemming, anderen niet, en dat is geen teken dat het niet werkt.

• Week 3 tot 4:

  Effecten op energie en stemming worden hier meestal duidelijker. Zelfgerapporteerde verbeteringen in motivatie en algemeen welzijn komen in onderzoeksgegevens rond deze periode naar voren.

• Week 6 tot 12:

  Hier beginnen in de klinische literatuur reproductieve uitkomsten zichtbaar te worden. Verbeteringen van spermaparameters zijn in onderzoek na 6 weken vastgelegd, en waren uitgesprokener na 12 en 16 weken. Uitkomsten die met de prostaat samenhangen, vragen vergelijkbare tijdsvensters. Maca verricht langzaam, structureel werk in weefsel dat zich niet snel vernieuwt.

Wat rode maca niet doet: veroorzaakt geen merkbare verandering in de niveaus van reproductieve hormonen (testosteron, luteïniserend hormoon of follikelstimulerend hormoon). Als je verschuivingen op een bloeduitslag verwacht, zul je teleurgesteld zijn. Het werk gebeurt ergens anders. Vertrouw op het mechanisme, niet op de marker.

KORT OVER RODE MACA

• Rode maca (Lepidium meyenii) is een kruisbloemige plant uit de Peruaanse hooglanden, die we consumeren als wortel en die zich van gele en zwarte maca onderscheidt door zijn fytochemisch profiel en klinische werking

• De belangrijkste actieve stoffen zijn benzylglucosinolaat en benzylisothiocyanaat (BITC), zwavelhoudende verbindingen die werken in androgeengevoelige weefsels

• Rode maca is de enige maca-variant met consistente aanwijzingen voor een vermindering van de prostaatgrootte en markers die verband houden met BPH in preklinische modellen, en dit effect wordt toegeschreven aan het verhoogde glucosinolaatprofiel

• Macamiden, vetzuuramiden die uniek zijn voor maca, ondersteunen energie en stemming door FAAH te remmen en het anandamideniveau te verhogen, zonder stimulerende werking

• Junai gebruikt wortelpoeder van rode maca zonder hulpstoffen en extractie, om het volledige fytochemische profiel te behouden

• Effectief gebruik vraagt consistentie gedurende 6 tot 16 weken; dit is geen ingrediënt voor korte cycli

• Rode maca verhoogt testosteron niet en biedt zijn voordelen zonder in te grijpen in de HPG-as

• Mensen met schildklieraandoeningen of een hormoongevoelige medische voorgeschiedenis moeten vóór gebruik een zorgverlener raadplegen

• Rode maca ondersteunt de mannelijke reproductieve gezondheid, waaronder het aantal en de beweeglijkheid van zaadcellen en libido, via mechanismen die onafhankelijk zijn van de regulatie van testosteron of LH